Afstand doen van de huwelijksgemeenschap: wat betekent dit precies, en wanneer kan het zinvol zijn?

Schulden in een huwelijk: een korte uitleg

Om te begrijpen wat afstand doen van de huwelijksgemeenschap betekent, is het belangrijk het verschil te kennen tussen aansprakelijkheid, verhaal en draagplicht:

• Aansprakelijkheid: wie kan door de schuldeiser worden aangesproken?

• Verhaal: op welk vermogen kan de schuldeiser zich verhalen?

• Draagplicht: wie draagt uiteindelijk intern de financiële last van de schuld?

Tijdens het huwelijk

• Aansprakelijkheid: Alleen de echtgenoot die de schuld aangaat, is er extern voor aansprakelijk. Een uitzondering zijn huishoudelijke schulden: hierbij zijn beide echtgenoten hoofdelijk aansprakelijk.

• Draagplicht: Intern zijn beide echtgenoten in beginsel voor de helft draagplichtig voor gemeenschapsschulden. Privéschulden blijven bij de schuldenaar.

• Verhaal: Schuldeisers kunnen zich verhalen op zowel de gemeenschap als op de privégoederen van de schuldige echtgenoot, maar niet op de privégoederen van de andere echtgenoot.

Na ontbinding van de gemeenschap

Aansprakelijkheid en draagplicht blijven voor de helft gelden voor schulden waarvoor men al aansprakelijk was. Voor  gemeenschapsschulden worden beide echtgenoten hoofdelijk aansprakelijk, maar verhaal kan alleen worden gehaald uit de goederen die men na verdeling heeft ontvangen.

Wat betekent afstand doen van de huwelijksgemeenschap?

De algehele huwelijksgemeenschap omvat alle bezittingen én schulden van beide echtgenoten. Door afstand te doen van de gemeenschap wordt het aandeel van één echtgenoot volledig overgedragen aan de ander.

Wat zijn de gevolgen van het doen van afstand van de huwelijksgemeenschap?

Door het doen van afstand van de huwelijksgemeenschap blijf je aansprakelijk voor de schulden waarvoor je al vóór de ontbinding aansprakelijk was. Voor andere gemeenschapsschulden waarvoor je vóór de ontbinding niet aansprakelijk was, word je door afstand niet meer draagplichtig.

Het doen van afstand heeft geen invloed op de verhaalsmogelijkheden van schuldeisers. Zij kunnen verhaal blijven uitoefenen op de goederen die voorheen tot de gemeenschap behoorden.

Wanneer moet je afstand doen van de huwelijksgemeenschap?

Afstand doen moet binnen drie maanden na ontbinding van de gemeenschap in het huwelijksgoederenregister worden ingeschreven.

Wat kan je nog meenemen na afstand?

De echtgenoot die afstand heeft gedaan, kan op grond van de wet slechts enkele (persoonlijke) gebruiksgoederen uit de gemeenschap meenemen (bed, beddengoed en kleding voor persoonlijk gebruik). Eventuele papieren en gedenkstukken (erfstukken) die tot zijn/haar familie behoren kunnen tegen de geschatte prijs worden overgenomen.

Conclusie

Of het voor de vrouw in het voorbeeld uit het begin van deze blog raadzaam is om afstand te doen van de gemeenschap, is afhankelijk van de hoogte van de schulden. Het doen van afstand heeft slechts gevolgen voor de schulden die enkel door de andere echtgenoot zijn aangegaan èn in de gemeenschap vallen. Als die schulden de activa van de gemeenschap overtreffen, is de vrouw door het doen van afstand niet langer draagplichtig voor die schulden en is het zinvol om afstand te doen.

Let op: na het doen van afstand blijft de vrouw wel aansprakelijk en voor de helft draagplichtig voor de gemeenschapsschulden waarvoor zij al aansprakelijk was, zoals bijvoorbeeld een hypotheekachterstand.