Scheiden: wat is de waarde van het bedrijf?
Anje Slootweg
Als twee echtgenoten besluiten te gaan scheiden, moet het gezamenlijke vermogen worden afgewikkeld. Hoe dat precies moet gebeuren, hangt af van de vraag of er huwelijkse voorwaarden zijn. Als dat niet het geval is, is sprake van een gemeenschap van goederen. Als het huwelijk voor 1 januari 2018 is gesloten, is dat een algehele gemeenschap van goederen: alle goederen en schulden worden gedeeld door twee. Om dat te kunnen doen, moet je uiteraard de waarde van alle goederen weten. Bij een auto of een woning is die waarde relatief eenvoudig vast te stellen. Bij een onderneming is dat een stuk ingewikkelder.
Aard van het bedrijf
De eerste vraag die beantwoord moet worden, is met wat voor bedrijf we te maken hebben. Stel: het bedrijf (het maakt niet uit of het een eenmanszaak is of een bv) bestaat praktisch gezien alleen uit de ondernemer zelf, er is geen personeel, er zijn geen onderaannemers en de ondernemer behaalt een resultaat dat volledig te verklaren is vanuit zijn eigen werkzaamheden, dan is er geen meerwaarde in het bedrijf die voor verdeling in aanmerking komt. Het ondernemersvermogen, ook wel kapitaal genoemd, wordt gedeeld door twee. Met andere woorden: van de zakelijke bezittingen worden de zakelijke schulden afgetrokken. De uitkomst van deze som is de waarde. De partner van de ondernemer ontvangt de helft van deze waarde. Bij een eenmanszaak is dat één op één, bij een bvmoet van die helft nog een stukje belasting af (heffing aanmerkelijk belang).
Stille reserves
Een iets complexere situatie dan de bovenstaande speelt als het bedrijf op zich alleen bestaat uit de ondernemer, maar er is sprake van bijvoorbeeld een pand of andere bedrijfsmiddelen die een andere waarde hebben dan in de jaarrekening staat. Dan moet het ondernemingsvermogen worden gecorrigeerd met de werkelijke waarde van deze goederen. Zeker bij een pand, is dat meestal in werkelijkheid meer waard dan in de boeken staat. Het pand moet dan worden getaxeerd en de meerwaarde ten opzichte van de boekwaarde wordt afgerekend. Over deze zogeheten ‘stille reserve’ is nog geen belasting betaald, dus er wordt altijd een stukje belasting afgetrokken van de waarde, zowel bij een eenmanszaak als bij een bv.
Goodwill
Er zijn veel ondernemingen die uit meer bestaan dan alleen uit de ondernemer zelf. Er is personeel, er zijn onderaannemers, of er is een andere reden waarom het bedrijf meer winst maakt dan één persoon met diens werkzaamheden kan maken. In dat geval kun je niet volstaan met een blik op de jaarrekening en het afrekenen van het ondernemingsvermogen, eventueel met stille reserves. In dat geval is een waarderingsdeskundige nodig die het bedrijf gaat waarderen. Dit is een operatie die de nodige tijd en dus ook het nodige geld kost. De verwachte winstcapaciteit van de onderneming in de komende jaren vormt de basis voor deze waardering. De meest complete methode is de ‘Discounted Cashflow Methode’, maar er zijn ook varianten op deze methode die iets minder complex en dus ook iets minder kostbaar zijn.
Proces
In mediations waarin sprake is van een eenvoudige onderneming zonder stille reserves, kunnen onze mediators zelf de waardering uitvoeren en is geen externe deskundigheid nodig. Als sprake is van stille reserves, maar zeker als sprake is van een complexere onderneming, zal de mediator in overleg met de cliënten een waarderingsdeskundige selecteren die aanschuift aan de mediationtafel en tot een redelijke waardevaststelling komt, in overleg met de echtgenoten. Wanneer er sprake is van twee partners met allebei een eigen advocaat, zullen onze advocaten altijd proberen om samen met de advocaat van de andere partner een deskundige aan te wijzen die bindend gaat waarderen. Lukt dit niet, en moet er geprocedeerd worden, dan zal uiteindelijk de rechter een waarderingsdeskundige benoemen. Dit is echter verreweg de meest dure en tijdrovende route, die wij zoveel mogelijk proberen te voorkomen.
Vragen? Neem gerust contact op. Wij hebben veel ervaring in het begeleiden van ondernemers en hun echtgenoten.
